Ιστορίες σκοτεινές και μυστικιστικές, μαγεία, το ελιξίριο της ζωής είναι μερικά από τα πράγματα που θα σκεφτεί κάποιος  με το που θα ακούσει την Αλχημεία.  Μια επιστήμη παρεξηγημένη, τυλιγμένη σε ένα πέπλο μυστηρίου, είναι η βάση για την σημερινή χημεία.  Η ιστορία της ξεκινά από πολύ παλιά, από την αυγή της Ιστορίας, όπου οι άνθρωποι παρατήρησαν την ασβεστοποίηση, μια χημική κατεργασία την οποία Born_bronze_-_Bronze_castsένταξαν στην καθημερινή ζωή τους. Έως τότε οι κατεργασίες που πραγματοποιούσαν ήταν μηχανικές π.χ. δημιουργία εργαλείων. Η περιέργεια του ανθρώπου τον οδηγεί στον πειραματισμό κάνοντας συνδυασμούς πετρωμάτων και έτσι προκύπτουν τα μέταλλα. Στην Αρχαία Ελλάδα η τέχνη της μεταλλουργίας ήταν γνωστή σε διάφορους τεχνίτες, οι οποίοι πίστευαν ότι την δίδαξε ο Ήφαιστος στο απώτερο παρελθόν. Οι τεχνίτες κατεργάζονταν γνωστά μέταλλα, όπως σίδηρο, χαλκό και μπρούτζο. Στην Αίγυπτο η μεταλλουργία ήταν μυστικό, που το γνώριζαν μόνο τα μέλη του ιερατείου. Πέρα από τα γνωστά μέταλλα, γνώριζαν και άλλα σπανιότερα, όπως χρυσό και ασήμι. Επί αιώνες πειραματίζονταν και προσπαθούσαν να μάθουν τα μυστικά, δημιουργώντας την πρώτη μορφή χημικής έρευνας, που αργότερα στην Αραβική περίοδο θα ονομαστεί Αλχημεία.

3747072_orig

Οι Αιγύπτιοι γνώριζαν μεθόδους μεταλλουργίας, χρυσοχοΐας, παρασκευής και χρήσης φαρμακευτικών ουσιών,
καθώς και ουσίες για την ταρίχευση νεκρών. Γνώριζαν επίσης και την αμμωνία που πήρε το όνομά της από το θεό Αμμωνα. Οι μέθοδοι τους δεν γνωστοποιήθηκαν ποτέ και λόγο του μυστηρίου που τους κάλυπτε οι άνθρωποι διέδιδαν φήμες όπως για παράδειγμα ότι μετέτρεπαν φτηνά μέταλλα σε χρυσό ή ότι είχαν βρει το μυστικό για την μακροζωία. Οι ιερείς, φυσικά, δεν τα διέψευσαν ποτέ για να αυξήσουν το κύρος τους. Την περίοδο εκείνη, επίσης, άκμασε η Αστρολογία, η Δύναμη των Λίθων και η Ιατρική των φυλακτών. Τότε θεωρούνταν επιστήμες, ενώ σήμερα χαρακτηρίζονται ως κομπογιαννιτισμός. Όμως οι επιστήμες αυτές αποτέλεσαν την αναγκαία μαγιά ώστε ο πολιτισμός μας να εξελιχθεί από την εποχή των πνευμάτων, της μαγείας και των θεϊκών επικλήσεων στο σημερινό απόλυτα θετικό και επιστημονικό πολιτισμό.

Προαραβική περίοδος

Η περίοδος αυτή περιλαμβάνει το ξεκίνημα της Αλχημείας έως και τη εποχή το Ιουστινιανού. Πρόκειται, κυρίως για Έλληνες, που ασχολήθηκαν με το αντικείμενο και άφησαν κάποια γραπτή μαρτυρία. Επίσης περιλαμβάνονται και αυτοί που αναφέρονται σε μεταγενέστερα κείμενα άλλα έχουν χαθεί τα γραπτά τους. Εδώ πρέπει να τονιστεί ότι οι Αιγύπτιοι ιερείς δεν κατέγραψαν κάτι σχετικό με την Αλχημεία, αφού όπως προαναφέρθηκε δεν ήθελαν να αποκαλύψουν τα μυστικά τους, και γνωρίζουμε κάποια πράγματα για αυτούς από γραπτά ελλήνων που κοινοποίησαν κάποια μυστικά.

000Παλαιότερος χρονολογικά αναφέρετε ο Γλαύκος ο Χίος, ο οποίος μνημονεύεται από τον Ηρόδοτο. Ήταν γλύπτης μεταλλικών αγαλμάτων και εφευρέτης της σιδηροκόλλησης. Η επόμενη αναφορά γίνεται σε κάποιον Αθηναίο Καλλία, ο οποίος παρασκεύασε μεταλλικό υδράργυρο διαλύοντας κιννάβαρι σε ξύδι. Δηλαδή επιτελούσε την χημική αντίδραση θειούχου υδράργυρου με οξικό οξύ. Μέχρι να βρεθεί αρχαιότερη καταγραφή ο Γλαύκος μπορεί να θεωρηθεί ως ο αρχαιότερος μεταλλουργός και ο Καλλίας ως ο αρχαιότερος χημικός.

Την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου γίνονται αναφορές για τους επιστήμονες  που τον συνόδευαν στην Εκστρατεία. Τον 2ο αιώνα π.χ. εμφανίζετε ο Δημόκριτος ο Μυσταγωγός, ο οποίος έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρων καθώς είναι ο πρώτος που χρησιμοποίει ψευδώνυμο. Πολύ πιθανόν να το χρησιμοποίει γιατί αποκάλυψε πολλά από τα μυστικά του Αιγυπτιακού ιερατείου στο έργο του με τίτλο “Φυσικά και Μυστικά”. Επίσης έγραψε το “Λίθων κατάλογος” που είναι η πρώτη Ορυκτολογία.

29949_origΣτον 4ο αιώνα μ.Χ. πλέον έχει νομιμοποιηθεί ο χριστιανισμός και όσοι σχεδόν αναφέρονται είναι ιερωμένοι σε διάφορα αξιώματα. Ο Συνέσιος ο Κυρηναίος είναι νεοπλατωνικός φιλόσοφος, μαθητής της φιλοσόφου Υπατίας. Δικά του έργα δεν έχουν βρεθεί αλλά αναφέρεται σε όλες τις νεότερες πηγές. Πιθανολογείται ότι είναι ο πρώτος που εισήγαγε νεοπλατωνικές ιδέες στην αλχημεία. Σε αυτή την περίοδο έχουμε μια σπουδαία προσωπικότητα της αλχημείας, την Μαρία την Αιγυπτία. Είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς είναι γυναίκα με βέβαιη εργαστηριακή δραστηριότητα και είναι η τελευταία γυναίκα στην ιστορία της Αλχημείας. Το αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό της εποχής είναι ότι στις βιογραφίες των ιερωμένων παραλείπεται σκόπιμα κάθε αλχημιστική δραστηριότητα, γιατί αποτελεί τμήμα του παγανιστικού παρελθόντος.

image_thumb3

Στην ύστερη περίοδο της ελληνικής αλχημείας εισάγονται φιλοσοφικές έννοιες στα στείρα τεχνολογικά κείμενα που υπήρχαν έως τότε. Φιλοσοφικές απόψεις του Ηρακλείτου, του Θαλή και κυρίως του Αριστοτέλη θεωρούνταν απαραίτητες να έχουν μελετηθεί από τους επίδοξους αλχημιστές. Με αποτέλεσμα να εισάγονται στα κείμενα έννοιες της Μίας Αρχής, του Πρώτου Κινούντος και τα τέσσερα στοιχεία της Φύσης. Ταυτόχρονα μελετήθηκε η αιγυπτιακή εμπειρία, μιας και με την επιβολή του χριστιανισμού διαλύθηκε το ιερατείο και διέρρευσαν κάποια μυστικά.

maxresdefault

Από τα χρόνια του Θεοδοσίου και έπειτα όλες οι μη ορθόδοξες θρησκείες και αιρέσεις διώχθηκαν φανατικά και συστηματικά. Η αλχημεία για τους χριστιανούς ήταν ένα μείγμα μαγείας και αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας, οπότε διώχτηκε εντονότατα. Εκεί είναι που αρχίζει η μυστικιστική δράση των αλχημιστών. Τον 6ο αιώνα εμφανίζονται για πρώτη φορά τα σύμβολα, με αποτέλεσμα τέτοια κείμενα να μπορούν να διαβαστούν μόνο από μυημένους. Αυτοί οι συμβολισμοί ξεκινούν εκείνη την περίοδο και όχι παλαιότερα γιατί σκοπός των αλχημιστών ήταν να διαδώσουν την γνώση. Κατά τους διωγμούς εμφανίζονται για να προστατεύει ο συγγραφέας.

Την εποχή του Ιουστινιανού, οι άπιστη μεταναστεύουν στην Περσία, μετά από τους έντονους διωγμούς. Εκεί όλοι οι εξόριστοι σοφοί ιδρύουν την Ιπποκράτειο Σχολή στο Ντζουτισαβούρ. Μέσα από τα μεταναστευτικά ρεύματα η Αλχημεία μεταφέρεται στην Άπω Ανατολή μαζί με στοιχεία φιλοσοφίας. Λίγο αργότερα η Περσία κατακτάται από τους Άραβες και αρχίζει η αραβική περίοδος της Αλχημείας.

Καπετανίδης, Ν.,(2005), Χρώματα ζωγραφικής και αρχιτεκτονικής, Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Ζήτη

συνεχίζεται…

Leave a Reply